پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازیبه گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، طرح جامع جدید اصفهان، توسعه این کلانشهر را جدا از شهرها و سکونتگاههای پیرامونی نمیبیند و تقویت ارتباطات ریلی و حملونقلی، توزیع متعادلتر جمعیت و فعالیت و شکلگیری یک مجموعه شهری بههمپیوسته را بخشی از تصویر اصفهان ۱۴۲۰ قرار داده است
اصفهان را نمیتوان صرفاً در محدوده یک شهر دید. رفتوآمدهای روزانه، اشتغال، سکونت، خدمات، فعالیتهای اقتصادی و ارتباطات اجتماعی، مرزهای اداری شهر را پشت سر گذاشته و اصفهان را با مجموعهای از شهرها و سکونتگاههای پیرامونی در ارتباط قرار داده است.
طرح جامع جدید اصفهان نیز با همین نگاه، آینده شهر را در پیوند با پیرامون آن ترسیم کرده است؛ رویکردی که بر اساس آن، توسعه شهر اصلی و توسعه سکونتگاههای پیرامونی باید در ارتباط با یکدیگر دیده شوند.
آینده اصفهان جدا از شهرهای اطراف نیست
غلامرضا کاظمیان، دبیر شورایعالی شهرسازی و معماری ایران، در تشریح طرح جامع جدید اصفهان تأکید کرده است که سرنوشت این شهر با سرنوشت شهرهای اطراف آن به هم گره خورده و موفقیت اصفهان در گرو موفقیت شهرهای پیرامونی آن است.
این نگاه، برنامهریزی برای اصفهان را از تمرکز صرف بر محدوده اداری شهر فراتر میبرد. در این چارچوب، شهرهایی مانند نجفآباد، خمینیشهر و زرینشهر تنها سکونتگاههایی در اطراف اصفهان نیستند، بلکه بخشی از شبکه شهری و فضایی مرتبط با این کلانشهر به شمار میروند.
بر این اساس، تصمیمگیری درباره آینده اصفهان بدون توجه به روابط فضایی، اقتصادی و حملونقلی آن با شهرهای پیرامونی، نمیتواند تصویر کاملی از آینده مجموعه شهری ارائه دهد.
چرا توسعه پیرامون اهمیت دارد؟
یکی از پیامهای مهم طرح جامع جدید این است که رشد اصفهان الزاماً نباید به معنای تمرکز بیشتر جمعیت و فعالیت در محدوده اصلی شهر باشد.
اصفهان در سالهای اخیر با محدودیت منابع آب، مسئله فرونشست و ضرورت کنترل گسترش کالبدی مواجه بوده است. در چنین شرایطی، توزیع متعادلتر جمعیت و فعالیت در سطح مجموعه شهری میتواند به یکی از الزامات توسعه پایدار منطقه تبدیل شود.
کاظمیان نیز با اشاره به کنترل رشد جمعیتی و کالبدی اصفهان، این رویکرد را فرصتی برای شهرهای پیرامونی دانسته است تا آنها نیز متناسب با اصفهان رشد کنند.
در نتیجه، کنترل رشد اصفهان به معنای متوقف کردن توسعه در منطقه نیست؛ بلکه میتواند به معنای توزیع متعادلتر فرصتهای سکونت، اشتغال، فعالیت و خدمات در میان شهرهای مجموعه شهری باشد.
ریل؛ پیونددهنده اصفهان و پیرامون
توزیع جمعیت و فعالیت زمانی میتواند به یک راهبرد عملی تبدیل شود که ارتباط میان شهرهای مختلف نیز تقویت شود.
در طرح جامع جدید، توسعه سیستم حملونقل ریلی حومهای یکی از ابزارهای مهم برای تقویت این ارتباط است.
کاظمیان با اشاره به شهرهای پیرامونی اصفهان، توسعه یک سیستم حملونقل ریلی حومهای را راهکاری برای تقویت ارتباط میان اصفهان و شهرهای اطراف دانسته است؛ ارتباطی که هدف آن ارتقای کیفیت زندگی در کل مجموعه شهری اصفهان است.
از این منظر، حملونقل ریلی حومهای صرفاً یک زیرساخت برای جابهجایی نیست؛ بلکه میتواند ابزاری برای ساماندهی روابط میان شهر اصلی و سکونتگاههای پیرامونی و تحقق الگوی متعادلتر توسعه باشد.
وقتی محل زندگی و محل کار یکی نیست
یکی از واقعیتهای مجموعههای شهری بزرگ این است که محل سکونت و محل اشتغال بسیاری از شهروندان الزاماً در یک شهر قرار ندارد.
در چنین شرایطی، کیفیت ارتباطات حملونقلی میان شهرها مستقیماً بر کیفیت زندگی شهروندان اثر میگذارد.
اگر شهرهای پیرامونی بتوانند بخشی از نیازهای سکونتی و فعالیتی مجموعه شهری را پاسخ دهند و همزمان ارتباط سریعتر، ایمنتر و مطمئنتری با اصفهان داشته باشند، فشار ناشی از تمرکز بیش از حد جمعیت و فعالیت در شهر اصلی نیز میتواند کاهش پیدا کند.
از این منظر، توسعه حملونقل ریلی حومهای تنها یک پروژه زیرساختی نیست، بلکه بخشی از سیاست فضایی توسعه مجموعه شهری اصفهان محسوب میشود.
اصفهان بزرگ؛ نه با گسترش مرز، بلکه با تقویت ارتباط
یکی از نکات قابل توجه در رویکرد طرح جامع جدید این است که «بزرگتر شدن» اصفهان الزاماً از طریق افزایش محدوده شهری دنبال نمیشود.
همانطور که در قسمتهای پیشین پرونده اشاره شد، افزایش محدوده شهری اصفهان در طرح جامع جدید پیشبینی نشده است. در مقابل، تقویت ارتباط میان شهر اصلی و پیرامون آن میتواند زمینه شکلگیری یک مجموعه شهری کارآمدتر را فراهم کند.
به بیان دیگر، اگر قرار است اصفهان در مقیاس منطقهای توسعه پیدا کند، این توسعه الزاماً نباید با گسترش مرزهای کالبدی شهر همراه باشد؛ بلکه میتواند از مسیر ارتباط بهتر میان شهرها و توزیع متعادلتر ظرفیتها اتفاق بیفتد.
یک آینده مشترک برای شهر و پیرامون
در چنین رویکردی، موفقیت اصفهان تنها با شاخصهای داخل محدوده شهر سنجیده نمیشود.
کیفیت زندگی در شهرهای پیرامونی، دسترسی آنها به اصفهان، امکان جابهجایی مناسب، توزیع متعادل جمعیت و فعالیت و هماهنگی میان سکونتگاههای مختلف، همگی بخشی از آینده مجموعه شهری هستند.
طرح جامع جدید اصفهان تلاش کرده است این ارتباط را در چشمانداز آینده شهر مورد توجه قرار دهد؛ آیندهای که در آن، اصفهان و شهرهای پیرامونی به جای تمرکز همه ظرفیتها در یک نقطه، میتوانند در یک ساختار بههمپیوسته نقشآفرینی کنند.
اصفهان ۱۴۲۰؛ یک شهر با چند مرکز زندگی
چشمانداز آینده اصفهان را میتوان از این زاویه چنین دید؛ شهری که قرار نیست همه ظرفیتهای خود را در یک محدوده متمرکز کند، بلکه در ارتباط با شبکهای از شهرها و سکونتگاههای پیرامونی فعالیت خواهد کرد.
در این تصویر، حملونقل ریلی حومهای ارتباط میان شهرها را تقویت میکند و توزیع متعادلتر جمعیت و فعالیت میتواند به ارتقای کیفیت زندگی در کل مجموعه شهری کمک کند.
در نهایت، پیام این بخش از طرح جامع روشن است: آینده اصفهان فقط در محدوده اصفهان ساخته نمیشود؛ بخشی از آن در شهرهای پیرامونی رقم میخورد.
پس از نزدیک به چهار دهه، طرح جامع جدید تلاش کرده است اصفهان را نه بهعنوان یک شهر منفرد، بلکه بهعنوان بخشی از یک مجموعه شهری و منطقهای ببیند؛ مجموعهای که کیفیت زندگی در هر یک از اجزای آن، بر آینده دیگری اثر میگذارد.
این نگاه میتواند اصفهان را از یک شهر منفرد به یک مجموعه شهری منسجمتر تبدیل کند؛ مجموعهای که در آن، توسعه متوازن، حملونقل کارآمد و توزیع مناسبتر جمعیت و فعالیت، مکمل یکدیگر هستند.
در قسمت هشتم پرونده «اصفهان ۱۴۲۰» با عنوان «اقتصاد اصفهان در مسیر جدید؛ از گردشگری تا اقتصاد دانشبنیان و صنایع خلاق»، ظرفیتهای اقتصادی که طرح جامع برای آینده شهر ترسیم کرده و نقش گردشگری، اقتصاد دانشبنیان و صنایع خلاق در این چشمانداز بررسی خواهد شد.
اضافه کردن دیدگاه