مهر نیوز mehrnewsخبرگزاری مهر، گروه استانها- حمیدرضا عبدالمنافی: مسجد حضرت ابوالفضل(ع) خیابان اول غربی گوهردشت برای بسیاری از اهالی کرج تنها یک مسجد قدیمی نیست؛ بنایی است که تاریخ چند دهه فعالیت مذهبی، فرهنگی و اجتماعی را در خود جای داده است. مسجدی که از دل هیئت ملایریهای مقیم تهران شکل گرفت، روزهای انقلاب و دفاع مقدس را پشت سر گذاشت، دهها شهید تقدیم اسلام و انقلاب کرد و با آیینهای خاص عزاداری خود به یکی از شناختهشدهترین مراکز مذهبی منطقه تبدیل شد.
این روایت را حاج داود معارفوند، پیرغلام امام حسین(ع) و از نسل اول هیئت ملایریهای مقیم مرکز بازگو میکند؛ مردی که از نخستین روزهای شکلگیری هیئت در کنار بانیان آن حضور داشت و بخش مهمی از تاریخ این مسجد را به چشم دیده است.
به گفته راوی، تاریخچه مسجد حضرت ابوالفضل(ع) به سال ۱۳۵۳ بازمیگردد؛ زمانی که ملایریهای مقیم تهران هیئتی با عنوان «هیئت حضرت ابوالفضل(ع)» یا «هیئت قمر بنیهاشم» را اداره میکردند. این هیئت جلسات هفتگی قرآن، سخنرانی مذهبی، سینهزنی و زنجیرزنی را در منازل اعضا برگزار میکرد و سابقه آن به سالها پیش از آن نیز میرسید.
اعضای هیئت در ابتدا زمینی را در تهران برای احداث حسینیه خریداری کرده بودند اما با مهاجرت تدریجی خانوادههای ملایری به گوهردشت، تصمیم گرفته شد آن زمین فروخته شود و زمین فعلی مسجد حضرت ابوالفضل(ع) خریداری شود.
از حسینیهای خانوادگی تا مسجدی انقلابی
با پیروزی انقلاب اسلامی، این مجموعه از یک حسینیه صرف فراتر رفت و به مسجد تبدیل شد. مسجد حضرت ابوالفضل(ع) در روزهای مبارزه با رژیم پهلوی به یکی از پایگاههای نیروهای انقلابی منطقه تبدیل شده بود.
معارفوند میگوید: بسیاری از جوانان انقلابی محله از همین مسجد فعالیتهای خود را آغاز کردند و در تظاهرات و برنامههای مبارزاتی علیه رژیم پهلوی نقش داشتند.
پس از پیروزی انقلاب نیز این روند ادامه یافت و یکی از نخستین پایگاههای مقاومت بسیج منطقه در همین مسجد شکل گرفت؛ پایگاهی که در سالهای دفاع مقدس به مرکزی برای اعزام نیروهای رزمنده، جمعآوری کمکهای مردمی و پشتیبانی جبههها تبدیل شد.
مسجدی که دهها شهید تقدیم انقلاب کرد
نام مسجد حضرت ابوالفضل (ع) با نام شهدا پیوند خورده است.
به گفته معارفوند، این مسجد و محله کوی امامیه رجاییشهر در طول سالهای دفاع مقدس ۵۴ شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرده اند. در کنار اعزام رزمندگان، بانوان مسجد نیز در پشتیبانی جبههها نقش مهمی داشتند و با تهیه مواد غذایی، بستهبندی اقلام مورد نیاز و جمعآوری کمکهای مردمی، سهم خود را در دفاع مقدس ایفا میکردند.
وی معتقد است حضور شهدا و خانوادههای آنان موجب شده مسجد حضرت ابوالفضل(ع) همواره جایگاه ویژهای در میان مردم گوهردشت و کرج داشته باشد و بسیاری از اهالی نذورات خود را به این مسجد اختصاص دهند.
دسته عزاداری که سر آن در گوهردشت بود و انتهایش در مسجد
اما آنچه نام مسجد حضرت ابوالفضل(ع) را در حافظه بسیاری از مردم کرج ماندگار کرده است، آیینهای عزاداری محرم و صفر است.
به گفته این پیرغلام حسینی، مسجد حضرت ابوالفضل(ع) یکی از بزرگترین دستههای عزاداری منطقه را در اختیار داشته و دارد؛ به گونهای که زمانی ابتدای دسته به حوالی خیابان دوم گوهردشت میرسید اما انتهای آن همچنان در مقابل مسجد قرار داشت. چیزی حدود ۱ کیلومتر.
این دسته بزرگ متشکل از زنجیرزنان، سینهزنان، نوحهخوانان و گروههای آیینی است و هزاران نفر در آن حضور پیدا میکنند.
مراسم دستهروی در تمام دهه اول محرم ادامه دارد اما صبح تاسوعا و ظهر عاشورا از مهمترین و باشکوهترین روزهای عزاداری مسجد به شمار میرود.
روایتی نمادین از پیکر امام حسین(ع)
یکی از مشهورترین آیینهای این هیئت، مراسمی است که طی آن یکی از اعضای هیئت درون سازهای شبیه تابوت قرار میگیرد. دستها، پاها و بدن او با رنگ خونین میشود تا تصویری نمادین از پیکر مطهر حضرت سیدالشهدا(ع) به نمایش گذاشته شود.
چهار طرف این پیکر را بزرگان، معتمدان و ریشسفیدان هیئت بر دوش میگیرند و در میان اشک و عزاداری مردم در مسیر دسته حرکت میکنند.
به گفته راوی، این آیین از مهمترین بخشهای عزاداری هیئت ملایریها است و جمعیت زیادی از نقاط مختلف کرج برای تماشای آن در خیابانهای منطقه حضور پیدا میکنند.
از کاروان اسرا تا آتش زدن خیمهها
در کنار آیین نعشگردانی، بازسازی کاروان اسیران کربلا نیز بخش مهمی از عزاداریهای مسجد است.
در این نمایش نمادین، نقش حضرت زینب(س)، کودکان کاروان و شخصیت شمر بازآفرینی و صحنههای پس از عاشورا برای عزاداران روایت میشود.
ظهر عاشورا، زمانی که دستههای زنجیرزنی و سینهزنی پس از عزاداری در خیابانهای گوهردشت به مسجد بازمیگردند، مراسم نمادین آتش زدن خیمهها برگزار میشود.
در این آیین، خیمههای نمادین در محوطه مسجد برپا شده و شخصیت شمر اقدام به آتش زدن آنها میکند. پیرغلامان، جوانان زنجیرزن و سینهزنان در حلقهای بزرگ اطراف خیمهها گرد میآیند و همزمان با نوحهخوانی، صحنهای تأثیرگذار از وقایع عصر عاشورا را بازسازی میکنند.
سلام هیئتهای گوهردشت به مسجد حضرت ابوالفضل(ع)
یکی دیگر از سنتهای ماندگار این مسجد در شب و صبح تاسوعا، حضور دستههای عزاداری دیگر مساجد و تکایای گوهردشت در مقابل مسجد حضرت ابوالفضل(ع) است.
دستههای عزاداری پس از طی مسیر خود برای عرض ارادت به این مسجد قدیمی به مقابل آن میآیند و با استقبال ریشسفیدان و بزرگان هیئت روبهرو میشوند.
پاسخ سلام و خوشامدگویی پیشکسوتان مسجد به دستههای عزاداری، سالها بخشی از هویت عزاداری منطقه بوده است.
سفرهای که با نذر مردم گسترده میشود
هیئت ملایریها از ابتدا هیئتی خانوادگی بود و بانوان نقش مهمی در اداره آن دارند.
چند روز پیش از عاشورا، مادران و خواهران اعضای هیئت در مسجد گرد هم میآیند و آمادهسازی غذای نذری را آغاز میکنند. پاک کردن برنج، حبوبات، آمادهسازی مواد اولیه و مشارکت در پخت غذا بخشی از فعالیتهای آنان است.
اوج این تلاشها ظهر عاشورا است؛ زمانی که حدود پنج هزار پرس غذای نذری میان عزاداران توزیع میشود. ب
مسجدی که در اغتشاشات سوخت اما خاموش نشد
یکی از تلخترین رخدادهای تاریخ مسجد حضرت ابوالفضل(ع) گوهردشت به حوادث و اغتشاشات ۱۸ و ۱۹ دیماه بازمیگردد؛ زمانی که این مسجد به دست آشوبگران مورد حمله قرار گرفت و بخشهایی از آن دچار آتشسوزی و خسارتهای گسترده شد.
به گفته راوی، مسجد در دو شب متوالی هدف حمله قرار گرفت و خسارتهای قابل توجهی به ساختمان و تجهیزات آن وارد شد، اما این حادثه نتوانست فعالیتهای مذهبی و فرهنگی آن را متوقف کند.
پس از این اتفاق، مردم محله، خیرین، جوانان مسجد و اعضای بسیج برای بازسازی مسجد پای کار آمدند و با کمکهای مردمی، این مکان مذهبی دوباره احیا شد.
امروز مسجد حضرت ابوالفضل(ع) بار دیگر میزبان نمازگزاران، عزاداران و برنامههای فرهنگی است؛ بنایی که به گفته اهالی، نهتنها از دل آتش عبور کرد بلکه با همت مردم، استوارتر از گذشته به فعالیت خود ادامه داد.
میراثی که همچنان ادامه دارد
اکنون دههها از تأسیس هیئت ملایریهای مقیم مرکز و شکلگیری مسجد حضرت ابوالفضل(ع) میگذرد، اما این مجموعه همچنان یکی از مهمترین مراکز مذهبی رجاییشهر و گوهردشت به شمار میرود.
مسجدی که از دل یک هیئت خانوادگی متولد شد، روزهای انقلاب و دفاع مقدس را پشت سر گذاشت، دهها شهید تقدیم اسلام و انقلاب کرد و با آیینهای خاص عزاداری خود، از «نعش» عاشورا تا آتش زدن خیمهها و سفرههای گسترده نذری، بخشی از حافظه مذهبی و فرهنگی مردم کرج را شکل داد؛ میراثی که به روایت پیرغلامان آن، هنوز زنده است و نسل به نسل ادامه پیدا میکند.
اضافه کردن دیدگاه