مهر نیوز mehrnewsخبرگزاری مهر، گروه استانها: در کهگیلویه و بویراحمد، عکاسی فقط ثبت یک قاب و نگه داشتن یک لحظه نیست، گاهی دوربین می‌تواند چیزی را ثبت کند که چند سال بعد دیگر امکان بازسازی آن وجود ندارد.
استانی که بخش مهمی از هویت تاریخی و فرهنگی آن با کوچ، زندگی عشایری، ایل، طبیعت و زیست در مناطق سردسیری و گرمسیری گره خورده، امروز شاهد تغییر تدریجی سبک زندگی عشایر است، نسلی که بخشی از آن دیگر مانند گذشته کوچ نمی‌کند، جوانانی که راه شهر را در پیش گرفته‌اند و شیوه‌هایی از زندگی که اگر ثبت نشوند، ممکن است در آینده تنها در خاطرات نسل‌های قدیمی باقی بمانند اما مسئله فقط تغییر سبک زندگی عشایری نیست.
جریان عکاسی استان نیز طی سال‌های گذشته با فراز و نشیب‌هایی مواجه بوده است، تعطیلی یا انفعال انجمن‌های عکاسی، از جمله انجمن عکاسان دنا و انجمن عکاسان استان، موجب شد بخشی از آن پاتوق و ارتباط مستمر میان عکاسان از بین برود، فضایی که زمانی محل آموزش، برگزاری نشست، اردوهای عکاسی، انتقال تجربه، نمایشگاه و شکل‌گیری ایده‌های تازه بود.
حالا حوزه هنری کهگیلویه و بویراحمد تلاش کرده است از مسیر دیگری این جریان را دوباره فعال کند، نه با تکرار فعالیت‌های پراکنده، بلکه با تمرکز بر موضوعی که ریشه در هویت استان دارد، فرهنگ و زندگی عشایری.
راه‌اندازی خانه عکس عشایر در حوزه هنری استان، قرار است نقطه شروع این مسیر باشد، خانه‌ای برای گردهم آمدن عکاسان، آموزش، تولید اثر، نقد و بررسی، نمایش آثار و در نهایت ثبت تصویری فرهنگی که در حال تجربه تغییر است.
اما افتتاح این خانه، تنها یک رویداد فرهنگی نبود، فرصتی شد تا عکاسان قدیمی و جوان استان از سال‌هایی بگویند که عکس‌هایی گرفته نشد، آرشیوهایی که از بین رفت، جشنواره‌هایی که برگزار نشد و وعده‌هایی که به گفته آنها به نتیجه نرسید.
عکاسانی که از عکس‌های نگرفته‌شده حسرت می‌خورند
سیدمحمد حسینی از پیشکسوتان عکاسی کهگیلویه و بویراحمد در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، راه‌اندازی خانه عکس عشایر را اتفاقی امیدوارکننده دانست، اما گفت: این اتفاق باید از مرحله افتتاح عبور کرده و به یک جریان مستمر تبدیل شود.
وی با اشاره به تجربه نسل‌های گذشته از زندگی عشایری اظهار کرد: تقریباً همه متولدین دهه ۶۰ به پایین، به نوعی زندگی عشایری را تجربه کرده‌اند و هرچه به نسل‌های قدیمی‌تر برمی‌گردیم، این تجربه پررنگ‌تر می‌شود.
حسینی افزود: امروز در میان افراد با سنین مختلف، حسرت مشترکی نسبت به از دست رفتن بخشی از آن زندگی وجود دارد زیرا زندگی عشایری ویژگی‌های خاص خود را داشت، ساده، صادقانه و پاک بود و عشایر علاوه بر زندگی مستقل، تولیدکننده نیز بودند.
این پیشکسوت عکاسی گفت: خود من در کودکی این زندگی را تجربه کرده‌ام و خیلی‌های دیگر نیز خاطراتی از آن دوران دارند، اما مشکل اینجاست که بسیاری از آن لحظه‌ها ثبت نشده‌اند.
وی با بیان اینکه کار هنرمند فقط خلق کردن نیست، افزود: یک بخش مهم از کار هنرمند این است که چیزی را در یک برهه زمانی ثبت کند زیرا با زمان نمی‌توان دعوا کرد و زمان اجازه نمی‌دهد بگوییم بعداً می‌روم و آن تصویر را ثبت می‌کنم.
حسینی تصریح کرد: ممکن است امروز یک انسان، یک سبک زندگی، یک چهره یا یک اتفاق وجود داشته باشد، اما چند سال بعد دیگر نباشد و اگر امروز ثبت نشود، فردا نمی‌توان همان تصویر را دوباره پیدا کرد.
آرشیوهایی که اگر امروز نجات پیدا نکنند، فردا دیر است
حسینی در ادامه با اشاره به وضعیت آرشیوهای تصویری گفت: در حوزه فیلم و عکس اتفاق‌های بسیار خوبی می‌توانست در دهه‌های گذشته رخ دهد، اما بسیاری از ایده‌ها به دلیل نبود امکانات یا پیگیری نشدن، هیچ‌گاه اجرا نشدند.
وی افزود: مشکل ما این است که ایده‌ها گاهی وجود دارند، اما پیاده‌سازی نمی‌شوند، در حالی که امروز امکانات عکاسی بسیار بهتر شده و تجهیزات مناسبی در اختیار عکاسان قرار دارد و باید از این فرصت استفاده کرد.
این عکاس پیشکسوت با اشاره به ارزش عکس‌های قدیمی بیان کرد: بسیاری از عکس‌های خانوادگی که امروز شاید کسی به آنها توجه نکند، در آینده می‌توانند ارزش بسیار زیادی پیدا کنند و بخشی از تاریخ و هویت مردم باشند.
حسینی گفت: حدود ۲۰ سال پیش پیشنهاد دادم آثاری که در حوزه شهید و شهادت و ایثارگری وجود دارد، جمع‌آوری و آرشیو شود، اما آن زمان این کار انجام نشد و بعدها گفته شد فرصت وجود نداشته است در حالی که اگر همان زمان این اقدام انجام می‌شد، امروز یک گنجینه در اختیار داشتیم.
وی تأکید کرد: همین مسئله درباره عکس‌های عشایری نیز صدق می‌کند تصاویری که امروز شاید ساده به نظر برسند، در سال‌های آینده می‌توانند به اسناد ارزشمند تاریخی و فرهنگی تبدیل شوند.
یک قاب در گردنه بیژن و یک عمر خاطره
این پیشکسوت عکاسی با اشاره به یکی از تجربه‌های خود از عکاسی عشایر گفت: در یکی از سفرها به گردنه بیژن، هنگام عصر و در هوای بارانی با یک خانواده عشایری قشقایی مواجه شدم.
وی ادامه داد: مردی حدود ۷۰ ساله همراه همسرش در محل زندگی خود مستقر بود. دوربین را برداشتم و نزدیک شدم و آنها نیز با لهجه و زبان خودشان صحبت کردند و من عکس گرفتم.
حسینی گفت: شاید همه این اتفاق بیشتر از چند ثانیه طول نکشید، اما همان تصویر امروز برای من یک خاطره است.
وی افزود: ارزش عکس همین است یک لحظه را برای همیشه نگه می‌دارد.
حسینی با بیان اینکه جامعه عشایری بخش مهمی از هویت استان است، تصریح کرد: باید تصاویر بیشتری از این زندگی وجود داشته باشد، عکس‌هایی که مردم بتوانند با آنها ارتباط برقرار کنند و بخشی از گذشته خودشان را در آن ببینند.
«وعده» دیگر برای عکاسان کافی نیست
قدرت‌الله سلیمانی‌فر، از دیگر پیشکسوتان عکاسی کهگیلویه و بویراحمد، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر صریح‌تر از تجربه سال‌های گذشته سخن گفت و اظهار کرد: معمولاً وقتی حرف انتقادی زده می‌شود، شاید مورد استقبال قرار نگیرد، اما باید واقعیت را گفت.
وی افزود: در سال‌های گذشته جلسات مختلفی برگزار شده و وعده‌هایی نیز مطرح شده است حتی تفاهم‌نامه‌هایی با مسئولان مختلف امضا شده، اما در مواردی پس از آن اتفاق خاصی رخ نداده است.
سلیمانی‌فر گفت: به همین دلیل امروز آنچه اهمیت دارد این است که راه‌اندازی خانه عکس واقعاً به فعالیت منجر شود و در حد جلسه و وعده باقی نماند.
این پیشکسوت عکاسی با اشاره به سابقه فعالیت‌های عکاسی در استان بیان کرد: سال‌ها قبل کلاس برگزار می‌کردیم، هنرجو انتخاب می‌کردیم، اردوهای عکاسی داشتیم، نشست برگزار می‌شد، تجربه منتقل می‌کردیم و نمایشگاه و جشنواره برگزار می‌شد.
وی ادامه داد: این فعالیت‌ها بخشی از یک رسالت بود که تلاش می‌کردیم در حوزه عکاسی حفظ شود، اما بعد از مدتی این جریان ضعیف شد و بسیاری از آن فعالیت‌ها دیگر وجود ندارد.
سلیمانی‌فر با بیان اینکه جریان هنر در بخش‌هایی دچار رکود شده است، گفت: در حوزه فیلم و عکس سال‌ها با این موضوع درگیر بوده‌ایم و اتفاقی که باید رخ می‌داد، به شکل مطلوب اتفاق نیفتاده است.
عشایری که تغییر کرده‌اند، قاب‌هایی که باید زودتر ثبت شوند
سلیمانی‌فر درباره راه‌اندازی خانه عکس عشایر اظهار کرد: این حرکت هم جالب است و هم بسیار خوب، اما سختی‌های خودش را دارد زیرا عشایری که امروز می‌بینیم، به آن شکل گذشته دیگر وجود ندارد.
وی افزود: امروز بیشتر پیرمردها و پیرزن‌ها در میان عشایر باقی مانده‌اند و بسیاری از جوانان به شهر آمده و مشغول کار شده‌اند بنابراین اگر قرار است چیزی ثبت شود، باید همین امروز برای آن اقدام کرد.
این عکاس پیشکسوت ادامه داد: اگر امروز از یک سبک زندگی، پوشش، چهره، محل زندگی، کوچ یا شیوه کار عشایر عکس گرفته نشود، ممکن است چند سال بعد دیگر همان صحنه وجود نداشته باشد.
بی‌اعتمادی به دوربین؛ نتیجه سال‌ها عکاسی بدون پیوست
سلیمانی‌فر همچنین به تغییر نگاه برخی عشایر نسبت به عکاسان اشاره کرد و گفت: متأسفانه در سال‌های اخیر آن‌قدر بعضی مسائل تکرار شده و عکاسی و فیلمبرداری در مناطق عشایری افزایش یافته که گاهی خود مردم عشایر نیز نسبت به دوربین واکنش منفی نشان می‌دهند.
وی افزود: سال‌ها قبل وقتی برای عکاسی و فیلمبرداری می‌رفتیم، مردم با احترام برخورد می‌کردند و ما هم با احترام کار می‌کردیم، اما امروز ممکن است در فاصله چند کیلومتری بگویند عکس نگیر و فیلم نگیر.
سلیمانی‌فر تصریح کرد: این وضعیت دست عکاس را می‌بندد و برای رفع آن باید حرکت‌های جمعی و حرفه‌ای شکل بگیرد البته این حرکت‌ها نیز باید با برنامه و شناخت درست از جامعه عشایری انجام شود.
جشنواره‌ای که می‌توانست پای عکاسان کشور را به استان باز کند
وی در ادامه به طرح برگزاری دوسالانه ملی عکس در استان اشاره کرد و گفت: سال‌ها پیش طرح برگزاری دوسالانه جشنواره ملی عکس در استان را ارائه کردم و همه آن را طرح خوبی دانستند و حتی جزئیات آن نیز آماده شد، اما در نهایت اتفاقی رخ نداد.
سلیمانی‌فر افزود: اردیبهشت‌ماه می‌توانست زمان مناسبی برای چنین جشنواره‌ای باشد، عکاسان از سراسر کشور می‌آمدند، عکاسی می‌کردند و ظرفیت‌های استان دیده می‌شد.
وی گفت: اگر چنین رویدادی برگزار شود، علاوه بر معرفی ظرفیت‌های استان، می‌تواند به جمع‌آوری آثار مرتبط با عشایر در سراسر ایران نیز کمک کند.
سلیمانی‌فر درباره وضعیت انجمن‌های عکاسی استان نیز اظهار کرد: انجمن عکاسان دنا و انجمن عکاسان استان کهگیلویه و بویراحمد بنا به دلایلی منفعل یا تعطیل شدند و این اتفاق برای جریان عکاسی استان خوب نبود.
وی تأکید کرد: اگر حرکتی صادقانه، خالصانه، محترمانه و همراه با برنامه شکل بگیرد، قطعاً می‌تواند ادامه پیدا کند.
خانه عکس برای همه عکاسان است
این پیشکسوت عکاسی با تأکید بر ضرورت ایجاد فضای برابر برای عکاسان گفت: باید از کسی که تازه دوربین به دست گرفته تا کسی که ۴۰ سال است کار می‌کند، به اندازه فعالیت و توانایی‌اش تقدیر شود.
وی افزود: ممکن است یک عکاس فقط یک سال کار کرده باشد، اما نگاه و دید متفاوتی داشته باشد و عکسی بگیرد که یک عکاس ۳۰ ساله هنوز به آن نگاه نرسیده باشد.
سلیمانی‌فر ادامه داد: نباید صرفاً سابقه را ملاک قرار داد بلکه باید به نگاه، دانش، خلاقیت و هوش تصویری افراد نیز توجه کرد.
وی گفت: اگر فضای صمیمی و دوستانه‌ای ایجاد شود و هرکس با هر سلیقه و نگاهی بتواند در آن حضور داشته باشد و کار جدی انجام دهد، نتیجه می‌تواند به نمایشگاه، کتاب، نشریه و آثار ماندگار برسد.
عشایر؛ برندی که هنوز ظرفیت‌هایش کامل دیده نشده است
سیدصادق غریبی، از عکاسان باسابقه حوزه عشایر کهگیلویه و بویراحمد، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، رسالت عکاس را فراتر از ثبت یک تصویر دانست و گفت: ما علاوه بر اینکه باید رسالت عکاسی خودمان را انجام دهیم، باید کاری کنیم فرهنگی که در حال ضعیف شدن است، دوباره تقویت شود.
وی افزود: نهادهای مرتبط مانند امور عشایر و میراث فرهنگی می‌توانند در این مسیر نقش داشته باشند و باید ظرفیت‌های موجود را جدی بگیرند.
ای عکاس پیشکسوت حوزه عشایر کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به ظرفیت گردشگری عشایری استان اظهار کرد: باید بتوانیم با مستندسازی و معرفی، گردشگری را به سمت عشایر بیاوریم.
غریبی ادامه داد: اگر ظرفیت‌های گردشگری را به سمت مناطق عشایری ببریم، هم می‌توانیم فرهنگ و آداب زندگی آنها را معرفی کنیم و هم زمینه درآمدزایی ایجاد کنیم تا جوانان مجبور نباشند همه چیز را رها کرده و به شهر بیایند.
وی تأکید کرد: عشایر یک برند برای استان هستند و فرهنگ عشایری کهگیلویه و بویراحمد به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص استان، ظرفیت متفاوتی دارد.
حسرت یک نسل برای عکس‌هایی که نداریم
مسعود مدنی، از دیگر عکاسان کهگیلویه و بویراحمد، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به صحبت‌های پیشکسوتان اظهار کرد: تصاویر عشایر من را به دهه ۷۰ برد، به زمانی که خودمان در گردنه‌ها و مسیرهای عشایری بودیم و بسیاری از آن لحظه‌ها را تجربه کردیم، اما امروز عکس چندانی از آن دوران نداریم.
وی افزود: واقعاً حسرت می‌خوریم که چرا از آن زندگی و آن روزها عکس بیشتری نداریم.
مدنی گفت: بیشتر عکس‌هایی که امروز از عشایر می‌بینیم، مربوط به مناطق سردسیری است، در حالی که در مسیرها و مناطق دیگر استان نیز زندگی عشایری جریان داشته و دارد و باید این مناطق هم دیده و ثبت شوند.
وی راه‌اندازی خانه عکس عشایر را اتفاقی مثبت دانست و افزود: همین که دوستان قدیمی دوباره دور هم جمع شوند و ارتباط و رفاقت گذشته زنده شود، امیدواریم نتیجه خوبی برای عکاسی استان رقم بزند زیرا اتفاق ارزشمندی است.
خانه عکس؛ پاسخ حوزه هنری به یک خلأ قدیمی
مسئول واحد هنرهای تجسمی حوزه هنری کهگیلویه و بویراحمد هم در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، درباره چرایی راه‌اندازی خانه عکس عشایر گفت: حوزه هنری استان طی سال‌های گذشته در حوزه عکس فعالیت‌هایی داشته، اما این حوزه فراز و نشیب‌هایی را تجربه کرده و با تعطیلی انجمن عکس، نیاز به ایجاد یک پاتوق جدید بیشتر احساس شد.
عبدالرسول شریفی افزود: تلاش کردیم با حضور عکاسان استان، زمینه ایجاد یک پاتوق رسمی و مستمر فراهم شود تا عکاسان بتوانند در کنار یکدیگر درباره مسائل و برنامه‌های این حوزه گفت‌وگو و تبادل نظر کنند.
شریفی با اشاره به ظرفیت عکاسان استان تصریح کرد: کهگیلویه و بویراحمد در حوزه عکاسی ظرفیت بسیار خوبی دارد و هنرمندان توانمندی در این عرصه فعالیت می‌کنند که در جشنواره‌ها و رویدادهای ملی و بین‌المللی نیز حضور موفق داشته‌اند.
وی بیان کرد: بخشی از برگزیدگان رویدادهای بزرگ عکاسی از استان بوده‌اند و این ظرفیت نشان می‌دهد که عکاسی می‌تواند یکی از حوزه‌های جدی فعالیت فرهنگی و هنری در استان باشد.
مسئول واحد هنرهای تجسمی حوزه هنری استان ادامه داد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عکاسی این است که می‌تواند واقعیت‌ها، مسائل اجتماعی و ظرفیت‌های فرهنگی یک جامعه را به شکلی ماندگار ثبت کند.
ثبت یک فرهنگ پیش از آنکه بخشی از آن از قاب زندگی خارج شود
شریفی با اشاره به تمرکز خانه عکاسان بر فرهنگ عشایری گفت: سیاست حوزه هنری استان در سال‌های اخیر بر موضوع فرهنگ و هویت عشایری متمرکز بوده و این موضوع در سند تحول نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: بر همین اساس تصمیم گرفتیم فعالیت خانه عکاسان را نیز با تمرکز بر فرهنگ و هویت عشایری دنبال کنیم تا عکاسان بتوانند بخشی از زندگی، آداب، رسوم، پوشش، محیط و تغییرات اجتماعی جامعه عشایری را ثبت کنند.
شریفی تاکید کرد: هدف ما این نیست که در فعالیت دستگاه‌ها و مجموعه‌های دیگر موازی‌کاری کنیم بلکه می‌خواهیم در حوزه تخصصی خودمان، یعنی فرهنگ و هنر، ظرفیت عکاسان را در مسیر ثبت و معرفی فرهنگ عشایری به کار بگیریم.
وی گفت: خانه عکاسان می‌تواند محلی برای برگزاری نشست‌های تخصصی، دوره‌های آموزشی، نقد و بررسی آثار، نمایشگاه‌ها و برنامه‌های مشترک عکاسان باشد.
مسئول واحد هنرهای تجسمی حوزه هنری استان عنوان کرد: در ادامه می‌توان از ظرفیت نمایشگاهی حوزه هنری در سایر استانها نیز استفاده کرد تا آثار عکاسان کهگیلویه و بویراحمد در خارج از استان دیده و فرهنگ عشایری منطقه معرفی شود.
شریفی تأکید کرد: راه‌اندازی این خانه، آغاز یک مسیر است و موفقیت آن به حضور و همراهی عکاسان استان وابسته است.
وی افزود: تلاش می‌کنیم با شکل‌گیری این جمع، فعالیت عکاسی در استان از حالت مقطعی خارج شود و به سمت یک جریان مستمر، هدفمند و تخصصی حرکت کند.
حوزه هنری؛ از احیای پاتوق عکاسان تا ساختن یک جریان تازه
رئیس حوزه هنری کهگیلویه و بویراحمد، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به رویکرد حوزه هنری در زمینه فرهنگ و هویت عشایری گفت: یکی از محورهای اصلی فعالیت حوزه هنری استان طی سال‌های اخیر، تقویت فرهنگ و هویت عشایری بوده است.
شریف اسلامی افزود: ما فرهنگی داشته‌ایم که طی هزاران سال زندگی عشیره‌ای شکل گرفته و ارزش‌هایی مانند همدلی، مهربانی، شجاعت و صداقت را در خود جای داده است، اما در گذر زمان و با تغییر سبک زندگی و گسترش رسانه‌های جدید، بخشی از این هویت در حال کمرنگ شدن است.
اسلامی ادامه داد: تغییر سبک زندگی عشایری فقط تغییر در شکل زندگی نیست و وقتی فرم زندگی تغییر می‌کند، بخشی از محتوای فرهنگی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
رئیس حوزه هنری کهگیلویه و بویراحمد با بیان اینکه جامعه عشایری استان در حال تجربه یک دوره گذار است، تصریح کرد: در برخی مناطق، نسل جوان دیگر مانند گذشته زندگی عشایری را ادامه نمی‌دهد و این تغییرات باعث شده ثبت و نگهداری اسناد فرهنگی این جامعه اهمیت بیشتری پیدا کند.
وی با اشاره به جایگاه عکس در این زمینه گفت: عکس حافظه تصویری یک قوم و ملت است و ارزش آن با گذشت زمان بیشتر می‌شود.
اسلامی افزود: ممکن است تصویری که امروز از پوشش، زندگی یا سبک زیست مردم عشایر ثبت می‌شود، سال‌ها بعد به یک سند ارزشمند برای جامعه‌شناس، مردم‌شناس، مستندساز، فیلمساز، داستان‌نویس یا پژوهشگر تبدیل شود.
وی ادامه داد: یک عکس قدیمی از پوشش و سبک زندگی مردم در یک روستا، امروز می‌تواند اطلاعاتی در اختیار پژوهشگر قرار دهد که شاید هیچ سند دیگری نتواند آن را به این شکل منتقل کند.
خانه عکس قرار نیست فقط یک تابلو روی دیوار باشد
اسلامی با اشاره به سابقه فعالیت حوزه هنری در زمینه عکاسی اظهار کرد: حوزه هنری در مقطعی فعالیت خوبی در حوزه عکس داشت، اما زمانی که مشاهده کردیم دستگاه‌ها و مجموعه‌های دیگری نیز در این زمینه فعال هستند، تلاش کردیم از موازی‌کاری پرهیز کنیم و ظرفیت خود را در بخش‌های دیگری مانند رمان و مستندسازی متمرکز کنیم.
وی افزود: تعطیلی انجمن عکس و نبود یک پاتوق مشخص برای عکاسان باعث شد دوباره ضرورت حضور حوزه هنری در این بخش احساس شود.
رئیس حوزه هنری استان گفت: بر همین اساس تصمیم گرفتیم با توجه به ظرفیت موجود، چراغ حوزه عکاسی را با راه‌اندازی خانه عکاسان عشایر روشن نگه داریم.
اسلامی تأکید کرد: این خانه قرار نیست صرفاً محلی برای برگزاری چند برنامه مناسبتی باشد، بلکه تلاش می‌کنیم در حوزه آموزش، تولید، نقد و بررسی، برگزاری نمایشگاه، انتشار و توزیع آثار عکاسی فعالیت کنیم.
وی عنوان کرد: از ظرفیت‌های حوزه هنری کشور و مراکز نمایشگاهی آن نیز می‌توان برای معرفی آثار عکاسان استان استفاده کرد و در صورت فراهم شدن شرایط، نمایشگاه‌هایی در شیراز، تهران و سایر مراکز برگزار خواهد شد.
اسلامی گفت: در ابتدای مسیر تلاش می‌کنیم بدون ایجاد توقعات بزرگ، فعالیت‌ها را مرحله به مرحله پیش ببریم و در ادامه به سمت برگزاری جشنواره، تولید کتاب عکس و اجرای برنامه‌های تخصصی حرکت کنیم.
از یک خانه کوچک تا ثبت یک میراث بزرگ
آنچه امروز در خانه عکس عشایر کهگیلویه و بویراحمد شکل گرفته، در ظاهر یک اتفاق فرهنگی در حوزه هنرهای تجسمی است، اما در عمق ماجرا با مسئله‌ای فراتر از عکاسی روبه‌رو هستیم.
از یک سو، جریان عکاسی استان پس از سال‌ها فعالیت انجمن‌ها با خلأ پاتوق، آموزش و ارتباط مستمر مواجه شده و عکاسان باسابقه از تعطیلی یا انفعال انجمن‌ها و از بین رفتن بخشی از فعالیت‌های گذشته سخن می‌گویند.
از سوی دیگر، جامعه عشایری نیز در حال تغییر است، سبک زندگی گذشته در بسیاری از مناطق دگرگون شده، بخشی از جوانان از زندگی عشایری فاصله گرفته‌اند و بسیاری از عناصر زندگی سنتی در معرض تغییر قرار دارند.
در چنین شرایطی، دوربین تنها یک ابزار هنری نیست، ابزار ثبت حافظه جمعی است.
تصویری از یک زن عشایری، چهره یک پیرمرد ایل، یک سیاه‌چادر، مسیر کوچ، پوشش محلی، ابزار کار، شیوه زندگی، تعامل خانواده‌ها یا حتی یک قاب ساده از زندگی روزمره، ممکن است امروز عادی به نظر برسد، اما فردا می‌تواند سندی برای شناخت یک دوره تاریخی باشد.
از همین زاویه، راه‌اندازی خانه عکس عشایر توسط حوزه هنری را می‌توان تلاشی برای پیوند دادن دو موضوع دانست، احیای جریان عکاسی استان و ثبت تصویری هویتی که در حال تغییر است.
البته همان‌طور که خود عکاسان نیز گفته‌اند، اهمیت این اقدام در ادامه مسیر مشخص خواهد شد؛ جایی که خانه عکس باید از یک عنوان و یک مراسم افتتاحیه عبور کند و به محل رفت‌وآمد عکاسان، تولید اثر، آموزش، نقد، نمایشگاه، آرشیو و انتشار تبدیل شود.
اگر این اتفاق رخ دهد، خروجی خانه عکس تنها چند نمایشگاه یا مجموعه عکس نخواهد بود بلکه می‌تواند به شکل‌گیری یک آرشیو تصویری از زندگی عشایری کهگیلویه و بویراحمد منجر شود، آرشیوی که سال‌ها بعد شاید پژوهشگران، مستندسازان و نسل‌های آینده برای شناخت امروز استان به سراغ آن بروند.
در این میان، تجربه عکاسان پیشکسوت نیز یک هشدار روشن دارد: زمان منتظر عکاس نمی‌ماند.
زندگی تغییر می‌کند، آدم‌ها پیر می‌شوند، نسل‌ها جابه‌جا می‌شوند و سبک‌های زندگی آرام‌آرام از قاب واقعیت کنار می‌روند. بنابراین اگر قرار است حافظه تصویری عشایر کهگیلویه و بویراحمد حفظ شود، ثبت آن نمی‌تواند به فردا موکول شود.
خانه عکس عشایر حالا آغاز یک مسیر است، مسیری که یک سوی آن عکاسانی ایستاده‌اند که از عکس‌های نگرفته‌شده گذشته حسرت می‌خورند و سوی دیگر آن نسلی قرار دارد که شاید در آینده، تاریخ زندگی عشایری استان را نه از خاطرات شفاهی، بلکه از قاب‌هایی بشناسد که امروز ثبت می‌شوند.
اضافه کردن دیدگاه