مهر نیوز mehrnewsبه گزارش خبرنگار مهر به نقل از رویترز دهه گذشته با وقوع چندین بحران جهانی انرژی همراه بوده است و این بحرانها در پی جنگهای نظامی، شرایط اقلیمی شدید و اختلال در زنجیرههای تأمین شکل گرفته است.
این گزارش تاکید کرده است که ارتباط میان بازارهای نفت و گاز اگرچه در سالهای اخیر تقویت شده است اما این پیوندها اکنون در حال تغییر و تجزیه است و سرعت گرفتن گذار به انرژیهای کمکربن احتمال وقوع بحرانهای مکرر در دهههای آینده را افزایش خواهد داد.
اولین بحران بزرگ دهه پس از پاندمی کووید نوزده و جهش تورم جهانی در سال دو هزار و بیست و یک رخ داده است و این بحران با حمله روسیه به اوکراین در سال دو هزار و بیست و دو تشدید شده است. در سال دو هزار و بیست و شش نیز جنگ ایران و تحولات خاورمیانه بزرگترین اختلال تاریخ در تأمین انرژی را رقم زده است.
این سه بحران که در فاصلهای کوتاه از یکدیگر رخ دادهاند از نظر شدت و دامنه اثرگذاری فراتر از الگوی معمول بحرانهای انرژی بودهاند و روند تحولات ژئوپولیتیکی نشان میدهد احتمال تکرار چنین بحرانهایی در آینده افزایش یافته است.
رویترز در ادامه نوشته است که بازارهای انرژی بیش از گذشته جهانی شدهاند و این تغییر عمدتاً به دلیل انتقال مرکز تقاضا از کشورهای غربی به آسیای شرقی بهویژه چین رخ داده است. بر اساس دادههای موسسه انرژی واردات جهانی نفت از سال دو هزار تا دو هزار و بیست و چهار حدود پنجاه و پنج درصد افزایش یافته و به هفتاد میلیون بشکه در روز رسیده است.
در همین دوره واردات نفت چین شش برابر شده است و به سیزده ممیز چهار میلیون بشکه در روز رسیده است. همچنین ایالات متحده از بزرگترین واردکننده انرژی به بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده نفت و گاز تبدیل شده است و صادرات نفت این کشور از سال دو هزار تا دو هزار و بیست و شش بیش از دوازده برابر شده است و به دوازده میلیون بشکه در روز رسیده است.
این تحولات در کنار رشد صادرات الانجی آمریکا موجب تقویت کارایی بازارها شده است اما جنگ اوکراین نشان داده است که این ساختار جهانیشده میتواند آسیبپذیر باشد و وابستگی اروپا به انرژی روسیه نمونهای از این آسیبپذیری بوده است.
رویترز همچنین نوشته است که جنگ ایران فرضیهای دیرین را زیر سؤال برده است. این فرضیه بر این اساس بود که تولیدکنندگان انرژی در خلیج فارس جریانهای انرژی را عمداً مختل نخواهند کرد. تصمیم تهران برای مسدود کردن تنگه هرمز و حمله به زیرساختهای انرژی همسایگان این تصور را تغییر داده است و محدودیتهای پیشین را بیاثر کرده است.
در کنار تنشهای نظامی فشارهای تجاری نیز تشدید شده است و تصمیم دولت پیشین آمریکا برای اعمال تعرفههای سنگین بر شرکای تجاری بر این تنشها افزوده است. استفاده آشکار واشنگتن از مزیت انرژی بهعنوان ابزار فشار نیز موجب نگرانیهایی درباره اعتماد بلندمدت به آمریکا شده است و برخی کشورها را بهسوی افزایش خودکفایی انرژی سوق داده است.
قدرتگیری چین و پیگیری مدل تجاری متفاوت نیز نظم قدیمی بازار انرژی را تحت فشار قرار داده است و خرید گسترده نفت و گاز از کشورهای تحریمشده به ایجاد شبکههای غیرمتمرکز تجاری کمک کرده است.
گزارش رویترز در ادامه تاکید کرده است که گذار به انرژیهای تجدیدپذیر سرعت گرفته است و اکنون تقریبا نیمی از ظرفیت تولید برق جهان از منابع پاک تأمین میشود و این روند با هدف تقویت امنیت انرژی شتاب بیشتری خواهد گرفت.
با این حال این گذار آسیبپذیریهای تازهای ایجاد کرده است و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی ممکن است به وابستگی بیشتر به فناوریهای کمکربن وارداتی از چین منجر شود و این موضوع یکی از محورهای جدید تنش تجاری میان چین و غرب شده است.
بر اساس این گزارش تغییرات اقلیمی و افزایش حوادث شدید جوی نیز بازار انرژی را در سالهای آینده دچار نوسانات بیشتری خواهد کرد و کشورها برای مقابله با بحرانهای آتی ناچار به تقویت سیستمهای انرژی مقاوم، متنوع و تا حد امکان داخلی خواهند بود.
اضافه کردن دیدگاه